Wikia


Sergej Witte, Portret door Ilya Repin

Sergej Witte

Sergej Joeljevitsj Witte, Russisch: Сергей Юльевич Витте (Tbilisi, 29 juni 1849 — Sint-Petersburg, 15 januari 1913) was een belangrijk Russisch staatsman.

Levensloop Edit

Sergej Witte stamde uit een familie van Nederlandse oorsprong, die zich in de Baltische provincies van het Russische rijk had gevestigd. Hij werd in 1849 geboren in de Georgische stad Tbilisi en studeerde wiskunde aan de universiteit van Odessa, waar hij in 1870 afstudeerde. Aanvankelijk werkte hij bij de Russische spoorwegen. Na een loopbaan als succesvol administrator van de Zuidwest-Russische spoorwegen werd hij in 1889 in de Russische regering opgenomen als leider van het departement voor spoorwegaangelegenheden. In 1893 werd Witte benoemd tot minister van financiën.

Witte bevorderde krachtig de industrialisering van Rusland en was een der initiatiefnemers tot de bouw van de trans-Siberische spoorweg. Hij stabiliseerde de Russische roebel, die in 1897 gekoppeld werd aan de gouden standaard. Dankzij het solide financiële beleid van Witte en het feit dat de roebel voortaan een betrouwbare valuta was, kon de Russische regering bij buitenlandse spaarders tegen gunstige voorwaarden grote leningen sluiten voor de financiering van de aanleg van spoorwegen. De bouw van een relatief dicht spoorwegennet was van groot belang voor de ontwikkeling van zowel industrie als landbouw. Het graan van de nieuwe landbouwgebieden in de Zuid-Russische en Zuid-Oekraïense steppen kon voortaan betrekkelijk goedkoop worden getransporteerd naar de grote steden van Noord-Rusland en de havensteden in het zuiden, zoals Odessa en Rostov aan de Don, vanwaar het naar West-Europa kon worden verscheept. In het laatste decennium van de 19e eeuw was Rusland het Europese land met de snelste economische groei (waarbij we natuurlijk moeten bedenken dat Rusland nog een geweldige achterstand in te halen had op de landen in het westen).

De hervormingspolitiek van Witte leidde uiteindelijk tot conflicten met andere ministers, en vooral met de oerconservatieve minister van binnenlandse zaken Vjatsjeslav Konstantinovitsj von Plehwe, die Witte zwart maakte bij tsaar Nicolaas II. Plehwe beweerde dat Witte deel uitmaakte van een joodse samenzwering. Sergej Witte moest vervolgens op 29 augustus 1903 aftreden als minister van financiën.

Terwijl hij in politiek opzicht "in de woestijn gestuurd" was, moest hij machteloos toezien hoe incompetente regeringsleiders een avonturierspolitiek ten aanzien van Korea voerden, waardoor Rusland zou worden gestort in de Russisch-Japanse Oorlog van 1904-1905. Toen deze oorlog op een Russische nederlaag uitliep, herinnerde tsaar Nicolaas zich de onderhandelaarskwaliteiten van Witte en nodigde hem uit om weer tot de regering toe te treden. In twee opzichten maakte Witte zich toen nuttig. In de eerste plaats stelde hij door zijn reputatie de Russische regering in staat om bij buitenlandse banken een groot krediet op te nemen, dat zij nodig had om de woelingen van de revolutie van 1905 te doorstaan. In de tweede plaats wist hij als Russisch hoofdonderhandelaar bij de in Portsmouth met Amerikaanse bemiddeling gevoerde onderhandelingen relatief gunstige voorwaarden voor Rusland te bedingen. Weliswaar verloor Rusland al zijn politieke invloed in Mantsjoerije en Korea, en moest het het schiereiland Liaodong aan Japan afstaan, maar het mocht de noordelijke helft van Sachalin behouden.

Na de Russisch-Japanse oorlog was Tsaar Nicolaas II zodanig geschrokken dat hij een manier zocht om de positie van Rusland te versterken. Als oplossing benoemde hij Witte tot persoonlijk adviseur, gezien hebbende hoe Witte omging met het opvangen van de zojuist verloren oorlog. In die hoedanigheid wist hij de Tsaar ervan de overtuigen de Doema in het leven te roepen. Toen er vervolgens regeringsleden waren die proberen Witte naar huis te sturen moesten ze zelf onder druk van de tsaar het veld ruimen. Onder Wittes leiding werden er in Rusland allerlei hervormingen (die bekend zijn geworden als de vooruitgang van het oktobermanifest) doorgevoerd die veel weerstanden opriepen onder de elite en die zelfs tot vlak na de Russisch-Japanse oorlog voor onmogelijk werden gehouden. Noch de Tsaar, noch Witte stond ideologisch achter deze hervormingen maar allebei waren ze ervan overtuigd dat ze nodig waren om in de toekomst een nederlaag als in de laatste oorlog te voorkomen. Zo werden in rap tempo de landbouw hervormd en de industrie gemoderniseerd. In de jaren tussen de Russisch-Japanse oorlog en de grote Europese oorlog maakte Rusland hierdoor een enorme economische groei door. Een groei die voor vele Russen een beter leven bracht en die het mogelijk maakte veel in het leger te investeren. Dit had tot gevolg dat de revolutionaire bewegingen aan populariteit inboetten, maar dat er ook vanuit de elite een tweetal moordaanslagen op de tsaar werden ondernomen. Bij de tweede aanslag, in 1910, kwamen drie van de kinderen van de tsaar om (Tatjana, Anastasia en Aleksej), maar hijzelf, zijn vrouw en twee van zijn dochters overleefden de aanslag. Bij het volk maakte dit, samen met de vele hervormingen die de tsaar liet doorvoeren, de tsarenfamilie ongekend populair. De oude elite werd na de aanslag in verhoogd tempo vervangen met name door hen de titels die ze hadden af te nemen en hun functies aan anderen te geven. Wel werd een kern van loyale adelijken behouden zodat niet alle kennis van de oude elite hiermee zou verdwijnen. Veel mensen hadden door dat deze veranderingen voor een groot deel aan Witte te danken waren, zodat toen in 1913 Witte op 64-jarige leeftijd stierf, er in grote delen van Rusland werd gerouwd. En gefeest door zijn tegenstanders, want Wittes nieuwe politiek werd nog altijd bestreden door de oude elite.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Around Wikia's network

Random Wiki